Tuyển đúng người không phải là tìm người giỏi nhất, mà là tìm người phù hợp nhất để cùng đi đường dài
Trong tuyển dụng, có một hiểu lầm rất phổ biến: cứ “giỏi” là sẽ “hợp”.
Nhưng thực tế, nhiều doanh nghiệp đã từng trải qua tình huống này:
- Ứng viên CV rất đẹp, kinh nghiệm dày, phỏng vấn “bén”… nhưng vào làm không hòa nhập, xung đột liên tục.
- Có người năng lực tốt, nhưng không hợp cách vận hành, không chịu phối hợp, hoặc nhanh chóng chán vì mục tiêu không khớp.
- Có người làm được việc, nhưng “không đi đường dài”: vào vài tháng rồi rời đi, để lại khoảng trống và chi phí thay thế.
Vậy nên, tuyển đúng người không đơn thuần là tuyển người giỏi nhất trên giấy tờ. Tuyển đúng là tuyển người phù hợp nhất để cùng doanh nghiệp đi đường dài: phù hợp công việc – văn hoá – nhịp đội – mục tiêu.
1. “Phù hợp” nghĩa là gì? (Và vì sao nó quan trọng hơn “giỏi”)
Một ứng viên có thể “giỏi” theo nhiều nghĩa: giỏi kỹ thuật, giỏi giao tiếp, giỏi xử lý tình huống… Nhưng “phù hợp” là khái niệm cụ thể hơn và liên quan trực tiếp đến khả năng gắn bó.
Ở góc nhìn thực tế, “phù hợp” thường gồm 4 lớp:
1) Phù hợp với công việc (Job fit)
- Có năng lực cốt lõi để làm được việc
- Có nền tảng hoặc khả năng học nhanh
- Có tư duy giải quyết vấn đề, không chỉ làm theo chỉ đạo
2) Phù hợp với cách làm việc (Ways of working fit)
- Có thói quen rõ ràng: báo cáo, phối hợp, phản hồi
- Có tinh thần trách nhiệm và kỷ luật
- Hợp nhịp triển khai: nhanh – gọn – đúng – đúng deadline
3) Phù hợp văn hoá (Culture fit)
- Tôn trọng, tử tế, giao tiếp văn minh
- Dám nhận lỗi, không đổ thừa
- Hợp tác thay vì “một mình một kiểu”
4) Phù hợp mục tiêu dài hạn (Direction fit)
- Muốn phát triển theo hướng doanh nghiệp đang cần
- Kỳ vọng tương lai (lộ trình, vai trò, thu nhập) không lệch quá xa thực tế
- Có lý do để ở lại ngoài “lương”
Nếu chỉ tuyển theo “giỏi”, doanh nghiệp dễ có nhân sự mạnh nhưng khó phối hợp. Nếu tuyển theo “phù hợp”, doanh nghiệp có đội ngũ ổn định, bền và cùng tiến.
2. Chi phí thật sự của việc “tuyển người giỏi nhưng không phù hợp”
Một quyết định tuyển sai không chỉ là “mất thời gian”. Nó kéo theo rất nhiều chi phí vô hình:
- Chi phí cơ hội: dự án trễ, đội phải gánh, chất lượng giảm
- Chi phí văn hoá: mất niềm tin, tăng xung đột, giảm năng lượng tập thể
- Chi phí quản lý: leader phải “chữa cháy” liên tục thay vì dẫn dắt
- Chi phí tuyển lại: thời gian, ngân sách, và rủi ro lặp sai
Nhiều tổ chức không sợ thiếu người giỏi. Họ sợ nhất là người giỏi nhưng làm đội mệt.
3. Khung tuyển dụng thực tế: 5 tiêu chí để tìm người phù hợp (dễ áp dụng)
Để “phù hợp” không bị chung chung, HR và quản lý nên thống nhất một khung đánh giá rõ ràng. Đây là khung 5 tiêu chí rất dễ dùng:
Tiêu chí 1: Năng lực cốt lõi (Core skills)
- Ứng viên có làm được việc ngay ở mức tối thiểu không?
- Khoảng trống năng lực có thể đào tạo trong 1–3 tháng không?
Tiêu chí 2: Tư duy & cách giải quyết vấn đề (Problem solving)
- Khi gặp khó, họ đổ lỗi hay tìm giải pháp?
- Họ có hỏi đúng câu hỏi và biết ưu tiên không?
Tiêu chí 3: Tính trách nhiệm (Ownership)
- Có từng “đứng mũi chịu sào” xử lý lỗi?
- Có thói quen nhận việc đến cùng hay hay bỏ dở?
Tiêu chí 4: Khả năng phối hợp (Collaboration)
- Họ có tôn trọng người khác không?
- Có biết lắng nghe – phản hồi – hợp tác liên phòng ban không?
Tiêu chí 5: Động lực & hướng phát triển (Motivation)
- Lý do chuyển việc là gì?
- Mục tiêu 1–2 năm tới có khớp với vai trò này không?
Mẹo quan trọng: đừng chấm “cảm giác”. Hãy chấm theo “bằng chứng”: ví dụ tình huống, kết quả, cách họ kể, mức cụ thể.
4. Bộ câu hỏi phỏng vấn giúp đo “sự phù hợp” (không cần hỏi lan man)
Bạn có thể dùng ngay những câu hỏi dưới đây (đặc biệt hiệu quả theo dạng phỏng vấn hành vi):
1) Đo trách nhiệm
- “Kể một lần bạn làm sai và hậu quả là gì? Bạn xử lý ra sao?”
- “Bạn từng nhận trách nhiệm cho một vấn đề không do bạn gây ra chưa?”
2) Đo cách làm việc & phối hợp
- “Khi đồng đội làm chậm ảnh hưởng deadline, bạn xử lý thế nào?”
- “Bạn thích làm việc với kiểu leader/đội nhóm như thế nào? Vì sao?”
3) Đo văn hoá giao tiếp
- “Bạn góp ý với đồng nghiệp như thế nào khi họ làm chưa tốt?”
- “Khi căng thẳng, bạn thường phản ứng ra sao?”
4) Đo mục tiêu dài hạn
- “Điều gì khiến bạn ở lại một nơi làm việc lâu dài?”
- “Bạn mong đợi điều gì ở vai trò này sau 6 tháng?”
Chỉ cần 8–10 câu đúng trọng tâm, bạn sẽ nhìn rõ hơn rất nhiều so với việc hỏi dàn trải.
5. Dấu hiệu “giỏi nhưng không hợp” thường gặp (để nhận diện sớm)
Không phải để phán xét ứng viên, mà để đánh giá rủi ro phù hợp:
- Nói nhiều về thành tích cá nhân, ít nhắc đến teamwork
- Hay dùng ngôn ngữ đổ lỗi: “tại team cũ”, “tại sếp cũ”
- Không mô tả được cách họ xử lý sai sót hoặc học từ sai lầm
- Kỳ vọng lộ trình/thu nhập lệch xa bối cảnh vai trò
- Khó chịu với quy trình cơ bản: báo cáo, họp cập nhật, phối hợp
Một người có thể cực giỏi, nhưng nếu họ làm tổ chức “đau đầu” mỗi ngày thì đó không còn là “giỏi cho doanh nghiệp”.
6. Tuyển đúng không dừng ở phỏng vấn: Onboarding mới là bước quyết định “đi đường dài”
Nhiều nơi phỏng vấn tốt nhưng onboarding hời hợt, khiến nhân sự phù hợp cũng… thành không phù hợp.
Một onboarding “đi đường dài” nên có:
- Kỳ vọng rõ (mục tiêu 7–14–30 ngày)
- Buddy/mentor để hỏi nhanh – sửa nhanh
- Nhịp check-in 1:1 tuần 1, tuần 2, tháng 1
- Tiêu chuẩn làm việc rõ: cách báo cáo, công cụ, deadline, chất lượng
- Không gian an toàn để hỏi: hỏi không bị đánh giá
Tuyển đúng người là chọn đúng. Giữ đúng người là đồng hành đúng cách.
7. Vũ Thiên tuyển người theo cách nào?
Tại Vũ Thiên, chúng tôi tin rằng kết quả đến từ năng lực, nhưng sự bền vững đến từ sự phù hợp và cách chúng ta đối xử với nhau.
Chúng tôi ưu tiên những người:
- Có năng lực nền tảng và tinh thần học hỏi
- Giao tiếp rõ ràng, tôn trọng, biết phối hợp
- Dám nhận trách nhiệm, không đổ lỗi
- Mong muốn phát triển và đi đường dài cùng đội ngũ
Chúng tôi không kỳ vọng ai hoàn hảo ngay từ đầu, nhưng trân trọng những người có thái độ đúng và sẵn sàng cùng cải thiện.
Kết luận
“Giỏi nhất” đôi khi chỉ phù hợp ở giai đoạn ngắn.
Còn “phù hợp nhất” mới là người có thể cùng bạn đi qua áp lực, qua thay đổi, qua những lần nâng cấp tổ chức.
Nếu bạn đang tuyển dụng, hãy thử chuyển câu hỏi từ:
“Ai giỏi nhất?”
sang:
“Ai phù hợp nhất để cùng chúng ta đi đường dài?”
💛 Nếu bạn muốn tìm một môi trường làm việc tôn trọng – rõ ràng – cùng phát triển, hãy theo dõi Vũ Thiên và cập nhật các cơ hội phù hợp với bạn.
🔎 Xem thêm cơ hội việc làm: https://tuyendung.vuthiengroup.vn/
📩 Gửi CV về: hr@vuthiengroup.vn
Hoặc inbox trực tiếp Fanpage Vũ Thiên Group nếu bạn muốn trò chuyện thêm về chúng tôi và những điều bạn đang tìm kiếm
0