Một công ty có thể có bộ slide văn hoá rất đẹp: màu sắc chỉn chu, câu chữ hay, giá trị cốt lõi nghe “đúng” và truyền cảm hứng. Nhưng chỉ cần bạn làm việc ở đó vài tuần, bạn sẽ hiểu một điều rất thật: văn hoá không nằm ở những gì công ty nói, mà nằm ở những gì công ty làm mỗi ngày.

Slide có thể nói “tôn trọng”. Nhưng nếu trong họp người ta cắt lời nhau, mỉa mai nhau, hoặc góp ý bằng giọng coi thường, thì văn hoá thật là thiếu tôn trọng. Slide có thể nói “hợp tác”. Nhưng nếu đẩy việc, giấu thông tin, “đúng phòng tôi là được”, thì văn hoá thật là mạnh ai nấy chạy. Slide có thể nói “trách nhiệm”. Nhưng nếu có lỗi là tìm người chịu, không ai dám nhận, không ai dám nói thật, thì văn hoá thật là sợ sai.

Văn hoá không phải một bài thuyết trình. Văn hoá là thói quen tập thể.

1. Vì sao văn hoá “trên slide” thường không sống được?

Vì con người tin vào điều họ trải nghiệm, không tin vào điều họ nghe. Bạn có thể nghe một câu khẩu hiệu một lần. Nhưng bạn sẽ nhìn thấy hành vi của đồng đội và leader lặp đi lặp lại mỗi ngày. Và chính những điều lặp lại đó mới tạo ra cảm giác “đây là nơi như thế nào”.

Văn hoá cũng không hình thành từ một buổi onboarding hay một hoạt động team building. Nó hình thành từ những tình huống rất đời thường: khi có áp lực, khi có lỗi sai, khi có người mới, khi có xung đột, khi cần hỗ trợ. Ở những lúc đó, cách chúng ta cư xử sẽ lộ ra giá trị thật.

Nói thẳng: văn hoá không được quyết định bởi slide. Văn hoá được quyết định bởi phản xạ.

2. Bạn muốn biết văn hoá thật? Hãy nhìn vào 5 khoảnh khắc này

Khoảnh khắc đầu tiên là khi có lỗi sai. Một tổ chức có văn hoá học hỏi sẽ hỏi: “Sai vì sao? Quy trình nào cần sửa để không lặp lại?” Một tổ chức có văn hoá đổ lỗi sẽ hỏi: “Ai làm sai?” Hai câu hỏi đó tạo ra hai loại con người rất khác nhau: một bên dám thử và cải tiến, một bên sợ sai và giấu lỗi.

Khoảnh khắc thứ hai là khi có xung đột. Có nơi nói thẳng đúng cách, đối thoại để hiểu và thống nhất. Có nơi im lặng cho qua rồi nói sau lưng. Nếu im lặng là lựa chọn an toàn, thì văn hoá sẽ đầy mâu thuẫn ngầm.

Khoảnh khắc thứ ba là khi đồng đội quá tải. Có team nhìn thấy và chia tải, có team coi đó là chuyện “tự lo”. Không phải ai cũng rảnh để giúp, nhưng cách phản ứng sẽ nói lên mức độ tử tế và tinh thần “cùng nhau” của tập thể.

Khoảnh khắc thứ tư là cách giao tiếp hằng ngày, đặc biệt là chat/email. Một tin nhắn rõ ràng, tôn trọng giúp người khác làm đúng và bớt áp lực. Một tin nhắn cộc lốc, phán xét, ping ngoài giờ vô tội vạ có thể bào mòn tinh thần đội ngũ rất nhanh. Văn hoá đôi khi nằm trong… một dấu chấm.

Khoảnh khắc cuối cùng là khi có người mới. Một công ty có văn hoá tốt không để người mới “tự bơi” với câu “cứ tự tìm hiểu”. Họ có hướng dẫn, có buddy, có check-in. Vì họ hiểu: cảm giác được đồng hành là thứ khiến người ta muốn ở lại.

3. Giá trị cốt lõi chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành hành vi

Nhiều doanh nghiệp dừng ở việc viết ra các giá trị hay ho. Nhưng giá trị chỉ thật sự sống khi bạn trả lời được câu hỏi: “Nếu chúng ta tôn trọng, thì chúng ta cư xử như thế nào?” “Nếu chúng ta trách nhiệm, thì hành vi nào được khuyến khích?” “Nếu chúng ta hợp tác, thì điều gì là không chấp nhận?”

Văn hoá mạnh không phải văn hoá có nhiều câu chữ. Văn hoá mạnh là văn hoá có những hành vi rõ ràng, dễ nhận biết, và được lặp lại đủ lâu để trở thành thói quen.

Chẳng hạn, “tôn trọng” không thể chỉ là “nói chuyện lịch sự”. Nó còn là không bêu lỗi, không quy chụp, không nhắn ngoài giờ vô tội vạ, biết lắng nghe khi người khác đang trình bày, và góp ý vào việc chứ không công kích con người.

“Trách nhiệm” không chỉ là làm hết giờ. Nó là báo rủi ro sớm, nhận lỗi khi sai, làm đến cùng, và không đẩy việc theo kiểu “không phải việc tôi”.

“Hợp tác” không phải khẩu hiệu “chúng ta là một team”. Hợp tác là chia sẻ thông tin, phối hợp đúng kênh, thống nhất tiêu chuẩn đầu ra, và đặt mục tiêu chung lên trên cái tôi phòng ban.

4. Văn hoá thường là “bản sao” của người dẫn dắt

Dù HR có truyền thông hay đến đâu, văn hoá vẫn sẽ chạy theo hành vi của leader. Leader phản ứng thế nào với lỗi sai, leader nói chuyện thế nào khi căng, leader có lắng nghe không, leader có tôn trọng ranh giới không… team sẽ học theo rất nhanh.

Vì vậy, xây văn hoá không bắt đầu từ việc làm slide. Nó bắt đầu từ việc người dẫn dắt quyết định: “Mình muốn đội này trở thành kiểu người như thế nào?” rồi biến điều đó thành hành vi mỗi ngày.

Kết lại: văn hoá là thứ bạn cảm nhận được, không phải thứ bạn được giới thiệu

Một nơi làm việc tốt không nhất thiết phải hoàn hảo. Nhưng nó cần nhất quán. Nhất quán giữa điều nói và điều làm. Nhất quán giữa khẩu hiệu và hành vi. Nhất quán trong cách cư xử khi thuận lợi và cả khi áp lực.

Văn hoá không nằm trên slide. Văn hoá nằm trong cách chúng ta cư xử mỗi ngày: khi có vấn đề, khi có lỗi sai, khi có người mới, khi có xung đột, khi cần hỗ trợ, khi nhắn một tin nhắn đơn giản.

💛 Tại Vũ Thiên Group, bắt đầu xây văn hoá từ một điều nhỏ nhất, hãy bắt đầu từ sự tử tế và rõ ràng. Vì chính hai thứ đó tạo nên một môi trường mà con người muốn ở lại, muốn đóng góp, và muốn lớn lên cùng nhau.

🔎 Xem thêm cơ hội việc làm: https://tuyendung.vuthiengroup.vn/

📩 Gửi CV về: hr@vuthiengroup.vn

 Hoặc inbox trực tiếp Fanpage Vũ Thiên Group nếu bạn muốn trò chuyện thêm về chúng tôi và những điều bạn đang tìm kiếm